Doanh nghiệp tuyên bố phá sản có bị nợ thuế không?

Nhiều chủ doanh nghiệp khi lâm vào tình trạng mất khả năng thanh toán thường thắc mắc: “Công ty đã tuyên bố phá sản thì còn phải đóng thuế nữa không?”. Câu trả lời theo quy định pháp luật Việt Nam là có. Nghĩa vụ thuế không tự động chấm dứt khi doanh nghiệp bị Tòa án tuyên bố phá sản. Tuy nhiên, cách xử lý nợ thuế sẽ tuân theo trình tự đặc biệt của Luật Phá sản và Luật Quản lý thuế.

Quy định pháp lý về nghĩa vụ thuế khi phá sản

Theo Điều 67 Luật Quản lý thuế 2019, việc hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trong trường hợp doanh nghiệp phá sản được thực hiện theo trình tự, thủ tục quy định tại Luật Phá sản. Cụ thể như sau: 

• Doanh nghiệp vẫn phải thực hiện nghĩa vụ thuế phát sinh đến thời điểm tuyên bố phá sản.
• Quản tài viên hoặc doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản chịu trách nhiệm hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế sau khi có Quyết định mở thủ tục phá sản.
• Nếu doanh nghiệp chấm dứt hoạt động mà không làm thủ tục phá sản/giải thể đúng quy định, chủ sở hữu, thành viên góp vốn hoặc người quản lý liên quan có thể phải chịu trách nhiệm nộp phần thuế còn nợ.

Như vậy, phá sản không đồng nghĩa với việc được “xóa trắng” mọi khoản nợ thuế ngay lập tức.

Thứ tự ưu tiên thanh toán nợ thuế khi phá sản

Khi Tòa án tuyên bố doanh nghiệp phá sản, tài sản được phân chia theo thứ tự ưu tiên nghiêm ngặt. Theo quy định hiện hành (Luật Phá sản 2014 và Luật Phục hồi, phá sản 2025 có hiệu lực từ 01/3/2026), thứ tự cơ bản như sau:

1. Chi phí phá sản (phí quản tài viên, chi phí tố tụng, kiểm toán, định giá…).
2. Khoản nợ lương của người lao động.
3. Nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn lao động – bệnh nghề nghiệp.
4. Trợ cấp thôi việc và các quyền lợi khác theo hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể.
5. Khoản nợ phát sinh nhằm mục đích phục hồi hoạt động kinh doanh (nếu có).
6. Nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước (bao gồm nợ thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt…).
7. Khoản nợ không có bảo đảm phải trả cho các chủ nợ trong danh sách; phần nợ có bảo đảm chưa được thanh toán do giá trị tài sản bảo đảm không đủ.

Nợ thuế thuộc nhóm nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước, được ưu tiên sau quyền lợi người lao động và chi phí phá sản, nhưng vẫn đứng trước hầu hết các chủ nợ thông thường không có bảo đảm.

Nếu giá trị tài sản không đủ để thanh toán hết các khoản cùng thứ tự ưu tiên, các chủ nợ (bao gồm cả cơ quan thuế) sẽ được thanh toán theo tỷ lệ phần trăm tương ứng với số nợ.

Trường hợp nào được xóa nợ thuế khi phá sản?

Theo Điều 85 Luật Quản lý thuế 2019, doanh nghiệp, hợp tác xã bị tuyên bố phá sản có thể được xóa nợ tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt nếu đáp ứng các điều kiện:

• Đã có quyết định tuyên bố phá sản của Tòa án có thẩm quyền.
• Đã thực hiện thanh lý tài sản và thanh toán các khoản nợ theo đúng thứ tự ưu tiên của Luật Phá sản.
• Sau khi thanh toán các khoản ưu tiên trước, không còn tài sản để nộp tiếp tiền thuế, tiền chậm nộp, tiền phạt.

Việc xóa nợ chỉ được thực hiện sau khi toàn bộ quy trình phá sản hoàn tất và có xác nhận không còn tài sản để thanh toán. Đây là điểm khác biệt quan trọng so với giải thể thông thường (giải thể bắt buộc phải thanh toán hết nợ thuế trước khi chấm dứt hoạt động).

Trách nhiệm của các bên liên quan

• Quản tài viên: Chịu trách nhiệm chính trong việc kê khai, quyết toán thuế và nộp số thuế còn lại từ tài sản thanh lý.
• Chủ sở hữu / người quản lý: Có thể bị truy cứu trách nhiệm nếu có hành vi trốn thuế, tẩu tán tài sản hoặc cố ý không thực hiện nghĩa vụ trước khi mở thủ tục phá sản.
• Cơ quan thuế: Có quyền tham gia vào quá trình phá sản với tư cách chủ nợ, theo dõi việc phân chia tài sản và đề nghị xóa nợ khi đủ điều kiện.

Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

• Phá sản không phải là cách “trốn” nợ thuế. Nếu cố tình bỏ trốn hoặc không thực hiện thủ tục đúng quy định, chủ doanh nghiệp và người quản lý vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm cá nhân.
• Nên chủ động phối hợp với Quản tài viên và cơ quan thuế ngay từ khi mở thủ tục phá sản để tránh phát sinh thêm tiền chậm nộp và phạt.
• Trường hợp còn tài sản, nợ thuế sẽ được ưu tiên thanh toán trước phần lớn các chủ nợ thông thường.
• Nếu tài sản không đủ, doanh nghiệp có cơ hội được xóa phần nợ thuế còn lại sau khi hoàn tất thủ tục.

Doanh nghiệp tuyên bố phá sản vẫn còn nghĩa vụ thuế. Nợ thuế được xếp vào nhóm nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước và được ưu tiên thanh toán sau chi phí phá sản cùng quyền lợi người lao động. Chỉ khi tài sản không còn đủ để thanh toán sau các khoản ưu tiên, phần nợ thuế còn lại mới có thể được xem xét xóa theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Việc hiểu rõ thứ tự ưu tiên và điều kiện xóa nợ giúp doanh nghiệp, chủ sở hữu và các bên liên quan chủ động hơn trong quá trình giải quyết phá sản, giảm thiểu rủi ro pháp lý kéo dài.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang gặp khó khăn về tài chính hoặc đang xem xét thủ tục phá sản, hãy tham khảo ý kiến của luật sư và đơn vị tư vấn thuế chuyên sâu để được hướng dẫn đúng quy định hiện hành.